طرح جامع سرب و روی ایران


ایران با در اختیار داشتن بخش بزرگی از منابع سرب و روی جهان به ترتیب در رتبه ششم و هشتم منابع این دو فلز ارزشمند قرار دارد و بدین سبب دارای مزیت رقابتی در زمینه تولید محصولات پایین دستی صنعت سرب و روی می باشد.

ایجاد و توسعه نامتقارن صنایع سرب و روی در کشور و نبود استراتژی و مشخص نبودن چشم‌انداز روشن در توسعه و استقرار صنایع سرب و روی کشور، فقدان اهداف مشخص و از طرفی ایجاد ظرفیت‌های جدید این صنعت ازجمله طرح‌های توسعه‌ای معدن سرب و روی مهدی آباد، لزوم تدوین یک طرح جامع با در نظر گرفتن همه جوانب و تبعات فنی، اقتصادی، زیرساختی، اجتماعی و زیست‌محیطی را آشکار می سازد. تدوین این طرح از اواسط سال 97 با مدیریت سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو) در دستور کار قرار گرفت:

۱-توسعه صنایع پایین‌دستی و تبدیلی سرب و روی

 ۲- برنامه‌ریزی برای استقرار منسجم صنایع این بخش و با هدف امکان تامین زیرساخت‌های مورد نیاز، کاهش هزینه‌های حمل و نقل، افزایش بهره وری، کاهش آلودگی محیط زیست و امکان برنامه ریزی برای مدیریت پسماند

۳- تولید محصولات با مزیت نسبی و قیمت تمام شده کمتر و رقابت پذیر و قابل عرضه در بازارهای بین‌المللی

 ۴-تولید محصولات نهایی زنجیره تولید بخش سرب و روی با هدف ایجاد و افزایش ارزش افزوده

 ۵- جلوگیری خام فروشی محصولات تولیدی در صنایع معدنی

 ۶- تولید محصولات با کاربری خاص داخلی و جهانی و صنایع هایتک

در این راستا با محوریت مجتمع سرب و روی مهدی آباد به‌عنوان بزرگ‌ترین ظرفیت سرب و روی کشور، اجرای طرح در دو فاز تعریف و فعالیت‌ها از اواسط سال ۹۶ با همکاری شرکت مهندسین مشاور کوشا معدن آغاز گردید.

 فاز اول طرح، شامل جمع‌آوری اطلاعات پایه از بخش‌های مختلف ازجمله سازمان‌های صمت استان‌ها، دفاتر کل مرتبط در وزارت صمت، اخذ آمار از گمرکات کشور، بازدید از واحدهای معدنی و تولیدی فعال و... صورت پذیرفت تا پایگاه داده جامعی از منابع و ذخایر سرب و روی، ظرفیت تولید محصولات سرب و روی و نیز جایگاه کشور در جهان ایجاد شود که نتایج کسب شده در مهر ۱۳۹۷ ارائه و مورد استقبال فعالان بخش خصوصی مرتبط قرار گرفت.

فاز دوم مشتمل بر امکان به‌کارگیری تکنولوژی‌های نوین، ارزیابی انتظارات ذی‌نفعان، قیمت‌های تمام شده و بهره‌وری، ترسیم وضعیت مطلوب و در نهایت تدوین چشم‌انداز، اهداف و نقشه راه از اواخر سال ۹۷ آغاز شد. ازآنجاکه توسعه پایدار هر بخش نیازمند اجماع همه ذی‌نفعان آن حوزه و لحاظ کردن انتظارات آنان است، برای ترسیم مسیر آینده و ارزیابی و در نظر گرفتن ملاحظات فعالان این بخش اعم از صاحبان صنایع، محیط‌زیست، سازندگان، دانشگاهیان و صاحب‌نظران جلسات متعددی برگزار شد و تا حصول نتیجه نهایی با راهبری معاونت معدنی وزارت صمت ادامه خواهد یافت.

 بر این اساس با انجام طرح جامع سرب و روی، اکتشافات مورد نیاز، توازن تولید، طرح‌های قابل اجرا در مسیر توسعه صنایع پایین‌دستی و تبدیلی و برنامه‌ریزی برای افزایش مصرف سرانه سرب و روی و زیرساخت‌های مورد نیاز ازجمله آب ‌و ‌انرژی گزینه‌های مطلوب جانمایی صنایع مورد نظر بر اساس گزینه برتر و با توجه به مسائل زیست محیطی و توسعه پایدار و... مورد بررسی و ارائه گردیده است.

 امید است با اجرای این طرح و اهداف عالیه آن‌که همان توسعه پایدار همه جانبه این بخش و تولید محصولات رقابت‌پذیر در عرصه بین‌المللی است با همکاری و هماهنگی همه ذی‌نفعان محقق گردد و متولیان صنعت سرب و روی کشور از این طرح در تهیه اسناد بالادستی و تنظیم برنامه‌های میان مدت و بلند مدت استفاده نمایند تا ضمن تدوین برنامه‌های اجرایی و تخصیص منابع در امر اکتشاف و بهره‌برداری منابع زیرزمینی توسعه صنایع پایین دستی نیز مورد توجه قرار گیرد.

ایران با در اختیار داشتن بخش بزرگی از منابع سرب و روی جهان به ترتیب در رتبه ششم و هشتم منابع این دو فلز ارزشمند قرار دارد و بدین سبب دارای مزیت رقابتی در زمینه تولید محصولات پایین دستی صنعت سرب و روی می باشد.

ایجاد و توسعه نامتقارن صنایع سرب و روی در کشور و نبود استراتژی و مشخص نبودن چشم‌انداز روشن در توسعه و استقرار صنایع سرب و روی کشور، فقدان اهداف مشخص و از طرفی ایجاد ظرفیت‌های جدید این صنعت ازجمله طرح‌های توسعه‌ای معدن سرب و روی مهدی آباد، لزوم تدوین یک طرح جامع با در نظر گرفتن همه جوانب و تبعات فنی، اقتصادی، زیرساختی، اجتماعی و زیست‌محیطی را آشکار می سازد. تدوین این طرح از اواسط سال 97 با مدیریت سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو) در دستور کار قرار گرفت:

 ۱-توسعه صنایع پایین‌دستی و تبدیلی سرب و روی

 ۲- برنامه‌ریزی برای استقرار منسجم صنایع این بخش و با هدف امکان تامین زیرساخت‌های مورد نیاز، کاهش هزینه‌های حمل و نقل، افزایش بهره وری، کاهش آلودگی محیط زیست و امکان برنامه ریزی برای مدیریت پسماند

۳- تولید محصولات با مزیت نسبی و قیمت تمام شده کمتر و رقابت پذیر و قابل عرضه در بازارهای بین‌المللی

 ۴-تولید محصولات نهایی زنجیره تولید بخش سرب و روی با هدف ایجاد و افزایش ارزش افزوده

 ۵- جلوگیری خام فروشی محصولات تولیدی در صنایع معدنی

 ۶- تولید محصولات با کاربری خاص داخلی و جهانی و صنایع هایتک

در این راستا با محوریت مجتمع سرب و روی مهدی آباد به‌عنوان بزرگ‌ترین ظرفیت سرب و روی کشور، اجرای طرح در دو فاز تعریف و فعالیت‌ها از اواسط سال ۹۶ با همکاری شرکت مهندسین مشاور کوشا معدن آغاز گردید.

فاز اول طرح، شامل جمع‌آوری اطلاعات پایه از بخش‌های مختلف ازجمله سازمان‌های صمت استان‌ها، دفاتر کل مرتبط در وزارت صمت، اخذ آمار از گمرکات کشور، بازدید از واحدهای معدنی و تولیدی فعال و... صورت پذیرفت تا پایگاه داده جامعی از منابع و ذخایر سرب و روی، ظرفیت تولید محصولات سرب و روی و نیز جایگاه کشور در جهان ایجاد شود که نتایج کسب شده در مهر ۱۳۹۷ ارائه و مورد استقبال فعالان بخش خصوصی مرتبط قرار گرفت.

 فاز دوم مشتمل بر امکان به‌کارگیری تکنولوژی‌های نوین، ارزیابی انتظارات ذی‌نفعان، قیمت‌های تمام شده و بهره‌وری، ترسیم وضعیت مطلوب و در نهایت تدوین چشم‌انداز، اهداف و نقشه راه از اواخر سال ۹۷ آغاز شد. ازآنجاکه توسعه پایدار هر بخش نیازمند اجماع همه ذی‌نفعان آن حوزه و لحاظ کردن انتظارات آنان است، برای ترسیم مسیر آینده و ارزیابی و در نظر گرفتن ملاحظات فعالان این بخش اعم از صاحبان صنایع، محیط‌زیست، سازندگان، دانشگاهیان و صاحب‌نظران جلسات متعددی برگزار شد و تا حصول نتیجه نهایی با راهبری معاونت معدنی وزارت صمت ادامه خواهد یافت.

 بر این اساس با انجام طرح جامع سرب و روی، اکتشافات مورد نیاز، توازن تولید، طرح‌های قابل اجرا در مسیر توسعه صنایع پایین‌دستی و تبدیلی و برنامه‌ریزی برای افزایش مصرف سرانه سرب و روی و زیرساخت‌های مورد نیاز ازجمله آب ‌و ‌انرژی گزینه‌های مطلوب جانمایی صنایع مورد نظر بر اساس گزینه برتر و با توجه به مسائل زیست محیطی و توسعه پایدار و... مورد بررسی و ارائه گردیده است.

 امید است با اجرای این طرح و اهداف عالیه آن‌که همان توسعه پایدار همه جانبه این بخش و تولید محصولات رقابت‌پذیر در عرصه بین‌المللی است با همکاری و هماهنگی همه ذی‌نفعان محقق گردد و متولیان صنعت سرب و روی کشور از این طرح در تهیه اسناد بالادستی و تنظیم برنامه‌های میان مدت و بلند مدت استفاده نمایند تا ضمن تدوین برنامه‌های اجرایی و تخصیص منابع در امر اکتشاف و بهره‌برداری منابع زیرزمینی توسعه صنایع پایین دستی نیز مورد توجه قرار گیرد.

تجربه نشان داده که عمده برنامه‌های استراتژیك در حد چشم‌اندازها، ماموریت‌ها و اهداف كلان باقی می‌مانند در حالی كه آنچه دسترسی به چشم‌اندازها را فراهم می‌كند برنامه‌های عملیاتی و فرآیندها هستند. یکی از آسیب های متداول تدوین چشم‌اندازها و برنامه های راهبردی در کشور، نبود برنامه های عملیاتی پایش و کنترل میزان دستیابی به اهداف تعیین شده در این برنامه هاست. از این رو ضروریست که جهت اطمینان از اجرایی شدن و کنترل میزان دستیابی به اهداف تبیین شده در طرح جامع سرب و روی کشور، برنامه های پایش پیشبرد طرح جامع کشور با نظارت متولی اجرای طرح و با کمک ساز و کار پیش بینی شده در این طرح در ادامه اجرا و گزارش های دوره‌ای جهت تصمیم سازی به متولیان و ذینفعان مربوطه ارائه گردد.